Windykacja długów od podmiotów Białorusi

Windykacja długów od podmiotów Białorusi

Czesław Cierech, adwokat, partner Biura adwokackiego "Cierech, Neviadouski and Partners" w Mińsku

Publikacje Biura | 8/2018
Praktyki: Handel zagraniczny, Prawo cywilne, Prawo kontraktowe
 
W polskiej prasie, a szczególnie w internecie ukazuje sporo informacji nt. windykacji należności od dłużników w Rosji i na Białorusi, w tym oferty firm windykacyjnych oferujących skuteczne odzyskanie należności od dłużników na wschodzie, w tym na Białorusi. Niestety te informacji z reguły nie są prawdziwe i opierają się na informacjach umieszczonych w internecie, a oferty oprócz elementów reklamy nie mają nic wspólnego ze skutecznym dochodzeniem długów. Nawet w tym przypadku, jeśli polska firma windykacyjna działa na rzecz wierzyciela wykorzystując kancelarię adwokacką na Białorusi, polska firma windykacyjna czy jakakolwiek inna osoba o podobnym charakterze w tym postepowaniu będzie tylko zbędnym pośrednikiem pochłaniającym czas, tak cenny w postępowaniu, a przede wszystkim generującym zbędne koszty dla polskiego wierzyciela. Na pewno bezpośredni kontakt polskiego wierzyciela z kancelarią adwokacką zaoszczędzi tak czas jak i finanse polskiego wierzyciela. Przy czym należy podkreślić, że na Białorusi reprezentować klientów w sądzie mogą tylko adwokaci białoruscy, a więc żadna inna osoba nie może ich zastąpić.
Kwestię windykacji należności od białoruskiego kontrahenta należy brać pod uwagę już na etapie podpisania umowy handlowej. Przy czym polska strona powinna się kierować zasadą – im krótsza droga do egzekucji długu, tym więcej szans na to, że egzekucja będzie pomyślna. Należy pamiętać, że w tym przypadku czas z reguły jest sojusznikiem dłużnika – w miarę upływu czasu szanse wierzyciela maleją, a dłużnika – uniknąć zapłacenia długu, wzrastają.
W tym kontekście podstawowe znaczenie przy podpisaniu umowy ma wybór właściwych prawa i sądu, gdyż właśnie od tego zależy „odległość” drogi do egzekucji. Przy czym niezależnie od jakichkolwiek innych okoliczności na pewno podpisując umowę handlową z kontrahentem ze wschodu należy koniecznie wybrać sąd i prawo okręslonego kraju – Polski lub Białorusi. Należy wykluczyć sytuację, kiedy właściwym prawem umowy zostaje wybrane prawo jednego kraju, a właściwym sądem sąd drugiego kraju, co nie służy wierzycielowi i co niestety nie rzadko się zdarza.

Właściwość prawa i sądów

Jeżeli strony przy podpisaniu umowy nie określili właściwego prawa i/lub sądu należy pamiętać, że w tym przypadku sąd rozpatrujący ewentualny spór stron dokona wyboru na podstawie przepisów Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białoruś o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych. W myśl tych przepisów zobowiązania ze stosunków umownych podlegają prawu tej umawiającej się strony, na której terytorium została zawarta umowa, chyba że strony poddadzą umowę wybranemu przez siebie prawu (art. 38 ust. 1 Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białoruś o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych). A sądem właściwym będzie sąd tej umawiającej się strony, na której terytorium ma miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwany. Właściwy jest również sąd tej umawiającej się strony, na której terytorium ma miejsce zamieszkania lub siedzibę powód, jeżeli na tym terytorium znajduje się przedmiot sporu albo majątek pozwanego. Zatem, na przykład, jeżli strony nie dokonały wyboru prawa i sądu w umowie, ktorą zawarły w Polsce, a białoruski kontrahent nie zapłacił za towar, właściwym sądem będzie sąd białoruski, który będzie musiał wydać wyrok oparty o prawo polskie. Oczywiście jest to możliwe, ale na pewno zajmie to więcej czasu niż można było by się spodziewać, gdyż białoruski sąd będzie zmuszony zasięgnąć odpowiednich informacji z zakresu przepisów polskich.
Należy podkreślić, że właściwość określoną w Umowie strony umowy handlowej mogą zmienić dokonując odpowiedniego zapisu w umowie lub w drodze podpisania aneksu do umowy zawierającego odpowiedni zapis (art. 38 ust. 2, 3 Umowy).

Uznanie i wykonanie wyroku sądu polskiego na terytorium Białorusi

Strony umowy nie rzadko zamiast wybrać właściwe prawo i sąd w ogóle zostawiają tę kwestię bez uregulowania i wówczas sprawa prawa i sądu zdaje się na odpowiednie przepisy, o czym już była mowa wyżej. A jeśli jednak strony umowy dokonują wyboru, to często pod dyktando strony polskiej wybiera się polskie prawo i sąd, co z reguły służy interesom ewentualnego dłużnika białoruskiego. Należy sobie zdawać sprawę z tego faktu, że po uzyskaniu wyroku w sądzie polskim należy jeszcze wystąpić do sądu białoruskiego z wnioskiem o uznanie i nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi sądu polskiego.
Wyrok sądu polskiego podlega uznaniu i wykonaniu na terytorium Białorusi pod warunkiem, że:
1) wyrok jest prawomocny i wykonalny;
2) sprawa nie należy do wyłącznej właściwości organów białoruskich;
3) strona białoruska nie została pozbawiona możności obrony swych praw, a w szczególności strona białoruska, która nie uczestniczyła w postępowaniu, otrzymała wezwanie na rozprawę we właściwym czasie i trybie;
4) ta sama sprawa nie została już osądzona przez sąd białoruski lub nie toczy się postepowanie przed sądem białoruskim;
5) wyrok sądu państwa trzeciego w tej samej sprawie nie był już uznany i wykonany na terytorium Białorusi;
6) przy wydaniu wyroku zastosowano prawo właściwe na podstawie umowy o pomocy prawnej (art. 55 Umowy o pomocy prawnej).
Najbardziej newralgiczny warunek umowy, to punkt 3), gdyż jeśli strona białoruska nie widzi dla siebie szans na obronę w sądzie polskim, w większości przypadków nie stawia się w sądzie polskim.
W myśl art. 8 umowy o pomocy prawnej sąd białoruski doręcza pisma sądu polskiego zgodnie z przepisami prawnymi obowiązującymi na Białorusi. Jednak należy pamiętać, że strona białoruska będzie ewentualnie będzie próbowała udowodnić w sądzie, że została pozbawiona możności obrony swych praw albo nie otrzymała wezwanie na rozprawę we właściwym czasie i trybie i z tego pwodu nie mogła wziąć udziału w rozprawie.
Wniosek o uznanie i wykonanie wyroku sądu polskiego na terytorium Białorusi rozpatruje sąd obwodowy (w Mińsku – miejski) sąd ekonomiczny w terminie 1 miesiącu od dnia otrzymania wniosku przez sąd białoruski (art. 247 kodeksu postępowania gospodarczego).
Wniosek może być złożony w sądzie białoruskim najpóźniej w terminie trzech lat od dnia uprawocnienia się wyroku sądu zagranicznego. W przypadku upłynięcia tego terminu może on być przywrócony przez sąd białoruski na wniosek osoby zagranicznej, jeśli sąd uzna przyczyny opóżnienia wnioskodawcy za usprawiedliwiające (art. 250 ust. 2, art. 138 kodeksu postępowania gospodarczego).
Orzeczenie sądu białoruskiego uznające wyrok sądu polskiego staje sie pramocne z chwilą postanowienia orzeczenia przez sąd. Od tego momentu wierzyciel polski może składać wniosek u komornika o wszczęcie postepowania egzekucyjnego.

Uznanie i wykonanie wyroku polskiego sądu arbirażowego na terytorium Białorusi

Uznanie i wykonanie wyroku polskiego sądu arbitrażowego na Białorusi odbywa się według przepisów Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych (sporządzona w Nowym Jorku w dniu 10.06.1958 r.). Postępowanie w sądzie białoruskim praktycznie niczym się nie różni od postępowania w zakresie uznania i wykonania wyroków polskich sądów państwowych.
Zgodnie z art. V Konwencji sąd białoruski może odmówić uznania i wykonania wyroku polskiego sądu arbitrażowego tylko wówczas, jeżeli strona białoruska dostarczy dowodu:
a) że stronom klauzuli arbitrażowej - według prawa odnoszącego się do nich – brak było zdolności albo że klauzula arbitrażowa jest nieważna według prawa, któremu strony umowę tę poddały, a - w razie braku wzmianki w tym względzie - według prawa kraju, w którym orzeczenie zostało wydane, lub
b) że strona, przeciwko której orzeczenie jest skierowane, nie była należycie powiadomiona o wyznaczeniu arbitra lub o procedurze arbitrażowej albo że z innego powodu nie mogła przedstawić swojej sprawy, lub
c) że orzeczenie odnosi się do sporu nie wymienionego w kompromisie lub nie podpadającego pod zakres klauzuli arbitrażowej albo że zawiera rozstrzygnięcia przekraczające granice kompromisu lub klauzuli arbitrażowej; jeżeli jednak rozstrzygnięcie spraw, które zostały poddane arbitrażowi, da się oddzielić od rozstrzygnięcia spraw nie poddanych arbitrażowi, to ta część orzeczenia, która zawiera rozstrzygnięcie spraw poddanych arbitrażowi, może zostać uznana i wykonana, lub
d) że bądź to skład sądu arbitrażowego, bądź też procedura arbitrażowa nie były zgodne z umową stron, lub - w razie braku takiej umowy - że nie były zgodne z prawem polskim, lub
e) to orzeczenie nie stało się jeszcze dla stron wiążące, albo że właściwy sąd polski uchylił je lub wstrzymał jego wykonalność.
Odmowa uznania i wykonania orzeczenia arbitrażowego może nastąpić również i wówczas, jeżeli właściwy sąd białoruski stwierdzi:
a) że według prawa białoruskiego przedmiot sporu nie może być rozstrzygany w drodze arbitrażu, lub
b) że uznanie lub wykonanie orzeczenia byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym Białorusi.
Ze względów praktycznych szczególne „zagrożenie” dla polskiego wierzyciela stanowi punt b) czyli, że strona, przeciwko której orzeczenie jest skierowane, nie była należycie powiadomiona o wyznaczeniu arbitra lub o procedurze arbitrażowej albo że z innego powodu nie mogła przedstawić swojej sprawy. Tak samo jak i w przypadku postępowania w polskim sądzie państwowym, strona białoruska, która nie widzi dla siebie szans na obronę w arbitrażowym sądzie polskim, w większości przypadków nie stawia się w tym sądzie. Ta sytuacja w sądzie arbitrażowym jednak istotnie się różni od sytuacji w sądzie państwowym, gdyż polski sąd arbitrażowy nie korzysta z przepisów Umowy o pomocy prawnej i nie może doręczać zawiadomienia stronie białoruskiej za pośrednictwem sądów białoruskich. Polski sąd arbitrażowy przesyła swoje pisma do białoruskiej strony za pośrednictwem poczty, co w praktyce zdecydowanie pogarsza sytuacje polskiego wierzyciela w przypadku, jeśli białoruski dłużnika nie stawia się na rozprawie i twierdzi, że jego prawo na obronę było naruszone.

Procedura dochodzenia należności od białoruskich dłużników przed sądem białoruskim

Należy  podkreślić, że zgodnie z obowiązującym prawem Białorusi osoba, czyje prawo lub interesy prawne zostały naruszone (wierzyciel), w celach bezpośredniego uregulowania sporu powinna wystosować do drugiej strony wezwanie o dobrowolne uregulowanie sporu, chyba że inaczej stanowi ustawa lub umowa.
Dłużnik powinien w terminie jednego miesiąca, chyba że ustawa lub umowa określają inny termin, udzielić odpowiedzi na wezwanie.
Brak odpowiedzi na wezwanie nie przeszkadza wystąpieniu wierzyciela do sądu z pozwem do drugiej strony (Załącznik nr 1 do kodeksu postępowania gospodarczego RB „Pozasądowy tryb uregulowania sporu”).
Według przepisów kodeksu postępowania gospodarczego wezwanie powinno zawierać określone informacje, a mianowicie:
- nazwę wierzyciela oraz adres jego siedziby;
- nazwę dłużnika oraz adres jego siedziby;
- datę wystosowania wezwania;
- okoliczności, które stanowią podstawę do wystosowania wezwania, oraz dowody, które potwierdzają te okoliczności;
- żądania wierzyciela z ich uzasadnieniem prawnym;
-  kwotę roszczenia oraz jej obliczenia;
- namiary bankowe wierzyciela;
- wykaz załączników.
Wezwanie powinno być sporządzone w języku rosyjskim albo polskim z załączeniem tłumaczenia na język białoruski lub rosyjski, inaczej dłużnik może odrzucić wezwanie z powodu formalnego - braku wersji rosyjskiej, chyba że umowa zastrzega język polski dla korespondencji stron umowy.
W przypadku odmowy zaspokojenia wezwania albo zostawienia go bez odpowiedzi wierzyciel może założyć sprawę w sądzie.
Jeśli wierzyciel ma wszelkie dowody długu, czyli powstanie długu potwierdzają umowa handlowa, dokumenty potwierdzające przekazanie towaru kongtrahentowi białoruskiemu (listy przewozowe itp.) oraz wystawione faktury, może założyć w sądzie sprawę w trybie nakazowym, czyli uproszczonym.
Sąd wydaje orzeczenie o nakazie sądowym bez udziału stron w terminie 20 dni roboczych od dnia otrzymania wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego.
Sąd może odmówić wydania nakazu, jeśli:
- dłużnik w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia sądu o wszczęciu postępowania nakazowego składa w sądzie odpowiedź na wniosek z wyrażeniem sprzeciwu i z załączeniem dokumentów potwierdzających jego stanowisko;
- wobec dłużnika zapadła uchwała o likwidacji lub dłużnik został postawiony w stan upadłości (bankructwa) i zostało wszczęte postępowanie upadłościowe (konkursowe).
Sąd może wydać nakaz zapłaty w stosunku do części zgłoszonego roszczenia, która została przez dłużnika uznana, ale nie wykonana przez niego. W stosunku do części roszczenia nie uznanej przez dłużnika sąd odmawia wydania nakazu zapłaty (art. 223 – 224 kodeksu postępowania gospodarczego).
Orzeczenie sądu o wydaniu nakazu zapłaty staje się prawomocne z chwilą wydania.
Odmowa przez sąd wydania nakazu zapłaty nie stanowi przeszkody dla złożenia pozwu w sądzie w trybie ogólnym (art. 224 kodeksu postępowania gospodarczego).
Jeśli w terminie 15 dni po wysłaniu przez sąd postanowienia o odmowie wydania nakazu zapłaty sąd otrzyma od wierzyciela dokumenty potwierdzające uiszczenie opłaty skarbowej w wysokości określonej dla przypadku złożenia w sądzie pozwu oraz wniosek o rozpatrzenie sprawy w postępowaniu ogólnym, sąd rozpatruje sprawę w ramach postępowania ogólnego. Jeżeli wierzyciel nie złoży pozwu w sądzie w trybie określonym wyżej, może wystąpić do sadu z pozwem róznież i po upływie 15 dni po wysłaniu przez sąd postanowienia o odmowie wydania nakazu zapłaty.
Wysokość opłaty skarbowej przy złożeniu w sądzie wniosku o wydanie nakazu zapłaty wynosi 2 kwoty bazowe w przypadku, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 100 kwot bazowych, lub 5 kwot bazowych, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 100 kwot bazowych, ale nie przekracza 300 kwot bazowych, albo 7  kwot bazowych, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 300 kwot bazowych (pkt. 4 Załącznika nr 16 do kodeksu podatkowego). Wysokość jednej kwoty bazowej z dniem 01.01.2018 r. wynosi 24,5 rubli białoruskich (uchwała Rady Ministrów z dnia 22.12.2017 r. nr 997).
W porównaniu z postępowaniem nakazowym koszty postępowania ogólnego są zdecydowanie wyższe, a postępowanie toczy się dłużej. Pozew powinien być rozpatrzony z postanowieniem wyroku w terminie dwóch miesięcy, w wyjątkowych okolicznościach – do czterech miesięcy.
Jeśli inaczej nie stanowi prawo w terminie 5 dni od dnia otrzymania pozwu sąd wszczyna postępowanie i wyznacza posiedzenie przygotowawcze, które powinno się odbyć w terminie 15 dni od dnia otrzymania przez sąd pozwu, chyba że przed tym toczyło się postępowanie ugodowe (art. 161, 170 kodeksu postępowania gospodarczego).
W przypadku, jeśli strona sporu ma siedzibę poza granicami Białorusi, sąd może wyznaczyć posiedzenie przygotowawcze w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania pozwu, a jeśli dla rozpatrzenia sporu wymagane jest tłumaczenie dokumentów na białoruski (rosyjski) język – nie wcześniej niż za 6 miesięcy (art. 170 kodeksu postępowania gospodarczego).
Posiedzenie przygotowawcze zamyka się wydaniem przez sąd orzeczenia o wyznaczeniu rozprawy sądowej, które między innymi zawiera datę, godzinę i miejsce posiedzenia sądu, terminy dostarczenia dowodów dodatkowych itp. (art. 173, 174 kodeksu postępowania gospodarczego).
Sąd powinien rozpatrzyć sprawę w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia wydania orzeczenia o wyznaczeniu posiedzenia sądu, a sprawę, w której stroną jest osoba zagraniczna, w terminie 7 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wyznaczeniu posiedzenia sądu, chyba że inaczej stanowi umowa międzynarodowa.
W przypadkach wyjątkowych ze względu na złożoność sprawy prezes sądu lub jego zastępca może przedłużyć ww. terminy do 4 miesięcy, a sprawę z udziałem osoby zagranicznej – do jednego roku (art. 175 kodeksu postępowania gospodarczego). Zgodnie z art. 241 kodeksu postępowania gospodarzego sprawy z uziałem osób zagranicznych podlegają rozpatrzeniu w terminy okreslone w sprawach z udzałem osób białoruskich, jeśli te osoby mają na terenie Białorusi swoje oddziały, przedstawicielstwa lub pełnomocników.
Wyrok sądu w sprawie gospodarczej staje się prawomocny z upływem 15 dni od dnia jego postanowienia, chyba że została wniesiona skarga apelacyjna. W przypadku wniesienia skargi apelacyjnej wyrok sądu, jeśli on nie został unieważniony lub zmieniony, staje się prawomocny z dniem wydania postanowienia przez sąd, który rozpatrywał skargę w instancji apelacyjnej (art. 204 kodeksu postępowania gospodarczego).
Stawki opłaty skarbowej przy złożeniu pozwu w sądzie ekonomicznym (tryb ogólny) wynoszą przy wysokości przedmiotu sporu:
1) do 100 kwot bazowych – 25 kwot bazowych;
2) od 100 do 1000 kwot bazowych -  5 % od wysokości przedmiotu sporu, ale nie mniej niż w pkt. 1;
3) od 1000 do 10000 kwot bazowych – 5% od 1000 kwot bazowych + 3% od kwoty przekraczającej 1000 kwot bazowych,
4) ·ponad 10000 kwot bazowych – 1% wysokości przedmiotu sporu, ale nie mniej niż w pkt. 3 (pkt. 1 Załącznika nr 16 do kodeksu podatkowego).

Dokumenty wymagane od wierzyciela przy dochodzeniu należności od białoruskich dłużników

Składając wniosek o wydanie nakazu sądowego lub pozew w sądzie wierzyciel powinien załączyć co najmniej następujące dokumenty:
1) umowę handlową, z której wynika spór stron (sprzedaży, o dzieło itp.),
2) faktury,
3) listy przewozowe (CMR),
4) odpis KRS wierzyciela z pieczątką sądu,
5) kopię wezwania z odpowiedzią dłużnika, a w przypadku braku odpowiedzi dokument potwierdzający nadanie wezwania, chyba że inaczej stanowi prawo kub umowa,
6) potwierdzenie zapłaty opłaty skarbowej (art. 160 kodeksu postępowania gospodarczego).
    
Reprezentowanie strony polskiej przed sądem białoruskim
 
Polska osoba prawna może być reprezentowana przed białoruskim sądem gospodarczym wyłącznie przez następujące osoby:
- adwokat białoruski,
- osoby uprawnione do reprezentowania polskiej osoby prawnej według KRS lub przez etatowego pracownika tej osoby prawnej na podstawie pełnomocnictwa,

- inne osoby w przypadkach określonych w prawie (art. 76 kodeksu postępowania gospodarczego).
Polska osoba fizyczna (przedsiębiorca indywidualny) może być reprezentowany przed białoruskim sądem gospodarczym wyłącznie przez adwokata białoruskiego, chyba że inaczej stanowi prawo (art. 76 kodeksu postępowania gospodarczego).

Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy przy KIG Białorusi (MAS)

Postępowanie w Międzynarodowym Sądzie Arbitrażowym odbywa się zgodnie z jego Regulaminem.
Arbiter (skład orzekający) MAS zobowiązany do rozpatrzenia sprawy w terminie 6 miesięcy, chyba że prezes MAS na wniosek arbitra (przewodniczącego składu orzekającego) przedłuży ten termin (art. 14 Regulaminu MAS).
Strona może się odwołać od wyroku sądu arbitrażowego składając skargę w sądzie ekonomicznym  (art. 255 kodeksu postępowania gospodarczego).
Wniosek do sądu ekonomicznego o wydanie tytułu wykonawczego na podstawie wyroku sądu arbitrażowego sąd ekonomiczny rozpatruje w terminie jednego miesiącu od dnia otrzymania wniosku. Sąd ekonomiczny może odmówić wydania tytułu wykonawczego, jeśli zajdą przesłanki określone w prawie (art. 259, 260 kodeksu postępowania gospodarczego).
Stawki opłaty arbitrażowej przy złożeniu pozwu w MAS wynoszą przy wysokości przedmiotu sporu:
1) do 5000 euro – 700 euro;
2) 5001 – 10000 euro – 700 euro + 5,5% od kwoty przekraczającej 5000 euro;
3) 10001 – 25000 euro – 975 euro + 5,5% od kwoty przekraczającej 10000 euro;
4) 25001 – 50000 euro – 1800 euro + 5% od kwoty przekraczającej 25000 euro;
5) 50001 – 75000 euro – 3050 euro + 4,5% od kwoty przekraczającej 50000 euro;
6) 75001 – 100000 euro – 4175 euro + 4% od kwoty przekraczającej 75000 euro;
7) 100001 – 150000 euro – 5075 euro + 3,5% od kwoty przekraczającej 100000 euro;
8) 150001 – 200000 euro – 6825 euro + 3% od kwoty przekraczającej 150000 euro;
9) 200001 – 500000 euro – 8325 euro + 1,5% od kwoty przekraczającej 200000 euro;
10) 500001 – 1000000 euro – 12825 euro + 1% od kwoty przekraczającej 500000 euro;
11) 1000001 – 2000000 euro – 17825 euro + 0,5% od kwoty przekraczającej 1000000 euro;
12) ponad 2000000 euro – 22825 euro + 0,4% od kwoty przekraczającej 2000000 euro (art. 50 ust. 1 Regulaminu MAS).

Zatem wybierając sąd przy podpisaniu umowy należy zdawać sobie sprawę z różnic istniejących między sądami kierując się przede wszystkim terminami rozpatrzenia spraw i kosztami w postaci opłat sądowych.
Z danych  statystycznych Polski za rok 2017 wynika, że średni czas trwania postępowania w sprawach gospodarczych w sądach okręgowych to około 9 miesięcy, zaś w sądach rejonowych około 6,5 miesiąca. Poza tym po uzyskaniu wyroku sądu polskiego jeszcze należy złożyć wniosek do sądu ekonomicznego na Białorusi o uznanie wyroku sądu polskiego i nadanie mu klauzuli wykonalności. Sąd białoruski wydaje orzeczenie w terminie jednego miesiącu od dnia otrzymania wniosku.

Czas trwania postępowania w sądach ekonomicznych na Białorusi w przypadku rozpatrzenia sprawy w trybie nakazowym 20 dni roboczych, a w przypadku trybu ogólnego – 2 miesiące.
Postępowanie w Międzynarodowym Sądzie Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Minsku trwa co najmniej  6 miesięcy, a w praktyce zdecydowanie dłużej. Poza tym po uzyskaniu wyroku sądu arbitrażowego jeszcze należy złożyć wniosek do sądu ekonomicznego o wydanie tytułu wykonawczego, który wydaje orzeczenie w terminie jednego miesiącu od dnia otrzymania wniosku.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że najbardziej korzystnym rozwiązaniem dla polskiego wierzyciela jest wybor prawa i sądu Białorusi, gdyż pozwala to zdecydowanie zaoszczędzić na czasie i kosztach, a poza tym zwiększa szanse na odzyskanie należności od białoruskiego kontrahenta, gdyż nie będzie miał on zbyt dużo czasu na ewentualne próby manipulowania swoim majątkiem.

Przedawnienie według przepisów krajowych

W rozumieniu ust. 1 art. 1 konwencji o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzona w Nowym Jorku dnia 14 czerwca 1974 r. termin przedawnienia to termin, z upływem którego wzajemne roszczenia kupującego i sprzedającego, wynikające z umowy międzynarodowej sprzedaży towarów lub odnoszące się do jej naruszenia, zakończenia lub unieważnienia, nie mogą być dalej dochodzone z powodu upływu pewnego okresu. Artykuł 8 konwencji stanowi, że termin przedawnienia roszczeń wynikających z międzynarodowej umowy sprzedaży wynosi cztery lata.
Zatem mimo to, że termin przedawnienia na Białorusi wynosi trzy lata (art. 197 kodeksu cywilnego), do roszczeń wynikających z umów zawartych pomiędzy podmiotem polskim a podmiotem białoruskim stosowane są przepisy ww. konwencji, czyli termin przedawnienia roszczeń wynikających z podpisanej umowy sprzedaży wynosi cztery lata, gdyż tak Polska jak i Białoruś są stronami tej konwencji.
Bieg terminu przedawnienia przerywa się, gdy wierzyciel podejmie jakiekolwiek działanie, które w myśl przepisów prawa właściwego dla sądu, przed którym wszczęto postępowanie, uznane zostanie za rozpoczynające postępowanie sądowe przeciwko dłużnikowi … (art. 13 tejże konwencji).
Jednak świadomość terminów przedawnienia nie powinna nikogo wprowadzać a błąd, wierzyciel powinien sobie zdawać sprawę z tego, że im szybciej zostaną podjęte działania zmierzające do odzystania należności, tym więcej szans na powodzenie tych działań.


Powrót